علیرضا اعوانی در گفت‌وگو با خبرنگار شانا درباره پروژه‌های هوشمندسازی شبکه گاز بیان کرد: این پروژه‌ها هنوز به‌طور کامل اجرا نشده‌اند، اما اقدام‌های مهمی برای مدیریت حوادث و نشت گاز انجام شده است. در حوادثی مانند زلزله، شکستگی شبکه‌ها، انشعابات و لوله‌ها می‌تواند به نشت گاز، انفجار و خسارات سنگین‌تر از خود حادثه منجر شود. وی تصریح کرد: برای نخستین بار در کشور، یک سیستم هوشمند در شهر تهران در حال اجراست که تاکنون حدود ۸۰ درصد پیشرفت داشته است. این سیستم در زمان وقوع زلزله شدت حادثه را اندازه‌گیری کرده، احتمال تخریب شبکه را تحلیل می‌کند و درنهایت تصمیم می‌گیرد جریان گاز در نقاط آسیب‌دیده قطع شود.
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران ادامه داد: فقط قطع گاز کافی نیست؛ گاز محبوس در شبکه می‌تواند از نقاط آسیب‌دیده خارج شود و حوادث ثانویه ایجاد کند. به همین دلیل، پس از قطع گاز، تخلیه گاز محبوس از طریق دکل‌های تخلیه که حدود ۲۴ نقطه از شهر تهران برای استقرار آن‌ها در نظر گرفته شده است و نخستین مورد آن در شهرستان ری و منطقه باقرشهر انجام شده است. اعوانی ادامه داد: در این روش، گاز محبوس داخل لوله‌های آسیب‌دیده در کوتاه‌ترین زمان ممکن تخلیه و از بروز حوادث ثانویه جلوگیری می‌شود. این بخش از هوشمندسازی در حوزه تأسیسات گاز اجرا شده است و پیش‌بینی می‌کنیم تا حداکثر ۲ سال آینده به‌طور کامل به بهره‌برداری برسد.
وی تصریح کرد: اکنون در بخش قطع گاز، این سیستم قابل بهره‌برداری است و در ۱۵ نقطه از مناطق گازرسانی شهر تهران سیستم‌های اسکادا و مدیریت شرایط اضطراری آماده بهره‌برداری هستند، اما بخش مربوط به تخلیه گاز محبوس هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده است.
توسعه کنتورهای هوشمند و آغاز نصب در منازل
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره توسعه کنتورهای هوشمند بیان کرد: با توجه به برخی ملاحظه‌های فنی و ایمنی، اجرای این پروژه با وجود تکالیف قانونی و برنامه‌ریزی برای هوشمندسازی ۲۰ درصد کنتورها در پنج سال، با تأخیر روبه‌رو شد.
اعوانی افزود: بخش عمده‌ای از مشکلات فنی به‌تازگی برطرف شده است، سفارش‌گذاری‌های لازم انجام و فرایند تولید کنتورهای هوشمند نزدیک به نهایی‌‍شدن است. پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان امسال، نصب این کنتورها در منازل و مراکز مصرف آغاز شود.
وی ادامه داد: از ویژگی‌های این کنتورها می‌توان به ارسال لحظه‌ای اطلاعات از راه دور، تعیین دقیق مقدار مصرف، امکان مدیریت و قطع گاز، قرائت از راه دور، تشخیص دست‌کاری کنتور و ارسال هشدار در مواقع بروز حوادث اشاره کرد. امیدواریم تا پایان سال، استفاده از کنتورهای هوشمند در بخش خانگی و دیگر بخش‌های مصرف آغاز شود.
پروژه «استان بدون نشت گاز» و پایش شبکه
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره پروژه «استان بدون نشت گاز» گفت: موضوع نشت گاز به عوامل مختلفی ازجمله قدمت و عمر شبکه‌های گازرسانی بستگی دارد. در برخی مناطق شهر تهران ازجمله نازی‌آباد و نیاوران، شبکه‌های گازرسانی قدمت زیادی دارند.
اعوانی افزود: عمده نشت گازی که امکان شناسایی و مدیریت سریع آن‌ها وجود دارد، در محل علمک‌ها رخ می‌دهد. برای مدیریت این موضوع، سالانه ۲ بار همه ۲۴ هزار کیلومتر شبکه‌های توزیع و تغذیه گاز در شهر تهران نشتی‌یابی می‌شوند. در فرایند نشتی‌یابی، همه نقاط دارای نشتی شناسایی می‌شوند و درخصوص نشتی‌های زیرزمینی به‌سرعت عملیات رفع نشتی انجام می‌شود تا از ادامه هدررفت گاز جلوگیری شود.
وی یادآور شد: پروژه‌هایی با عنوان رفع نشتی اتصالات فوقانی علمک‌ها نیز در دست اجرا داریم که بخشی از برنامه‌های شرکت برای کاهش نشت گاز در شبکه‌های توزیع به شمار می‌آید.
علمک‌ها؛ از منابع اصلی نشت گاز
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران ادامه داد: از مهم‌ترین منابع نشت گاز، علمک‌ها هستند. براساس بررسی‌های انجام‌شده، اگر نشت بیش از ۱۰ هزار PPM را در نظر بگیریم، هر علمک در صورت رفع‌نشدن نشتی می‌تواند سالانه حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ مترمکعب گاز هدر بدهد.
اعوانی افزود: اگر این مقدار را در تعداد علمک‌های استان تهران ضرب کنیم، به رقم قابل توجهی می‌رسیم. به همین دلیل، پروژه‌هایی برای رفع نشتی از اتصالات فوقانی علمک‌ها در دستور کار قرار گرفت. به همین دلیل، از اتصالات مفصلی و نیپل‌های یکپارچه برای جلوگیری از هدررفت گاز استفاده می‌کنیم. بخشی از اتصالات قدیمی که می‌توانند زمینه نشت گاز را ایجاد کنند نیز در حال حذف‌شدن هستند و به‌جای آن‌ها از اتصالات مفصلی جدید با قابلیت انعطاف‌پذیری بیشتر استفاده می‌شود تا مقدار نشتی کاهش پیدا کند.
وی گفت: همچنین برای جلوگیری از هدررفت گاز در استان تهران، اقدام‌هایی در زمینه بهسازی سیستم هیترها یا گرم‌کننده‌های گاز در ایستگاه‌های تقلیل فشار انجام شده است. در این ایستگاه‌ها حجم قابل توجهی گاز برای گرم‌کردن گاز ورودی مصرف می‌شود و شرکت گاز استان تهران اقدام‌های مؤثری را برای کاهش مصرف گاز این هیترها انجام داده است.
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران ادامه داد: اقدام‌های پرشماری در حوزه بهینه‌سازی موتورخانه‌ها انجام شده است. سال‌های گذشته تمرکز اصلی شرکت گاز استان تهران بر بهینه‌سازی موتورخانه‌های بخش خانگی بود، اما به دلیل برخی ملاحظه‌ها و کم‌بودن تعرفه‌ها، روند اجرای این پروژه در بخش خانگی تا حدودی کند شد. با توجه به اینکه مراکز نظامی و آموزشی از مشترکان بزرگ و تأثیرگذار در مصرف گاز هستند، تمرکز خود را به‌سمت بهینه‌سازی موتورخانه‌های این مراکز سوق دادیم و تاکنون حدود ۲ هزار و ۴۰۰ موتورخانه در این بخش بهینه‌سازی شده است. اعوانی درباره کاهش هدررفت گاز گفت: این رقم از بیش از ۲ درصد در سال ۱۴۰۳ به حدود هفت‌دهم درصد در ۱۴۰۴ رسیده است. این آمار نشان می‌دهد اقدام‌های انجام‌شده در حوزه‌های مختلف جلوگیری از هدررفت گاز، نتایج مطلوبی به همراه داشته است.
مقابله با انشعاب‌های غیرمجاز و گازهای اندازه‌گیری‌نشده
وی ادامه داد: از موضوعاتی که باید به آن اشاره شود، انشعاب‌های غیرمجاز است. متأسفانه در برخی مناطق که امکان گازرسانی وجود ندارد اما ساخت‌وساز انجام شده، برخی افراد به‌طور غیرمجاز از شبکه‌های گاز انشعاب می‌گیرند. این موارد جزو گازهای اندازه‌گیری‌نشده و هدررفت گاز به شمار می‌آید. همکاران بخش حراست، واحدهای عملیاتی و واحدهای بازرسی اقدام‌های ویژه‌ای را برای شناسایی و برخورد با این گونه تخلف‌ها انجام داده‌اند.
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره توصیه به مردم تهران برای مدیریت مصرف گاز گفت: کشور سال‌های گذشته با حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی انرژی روبه‌رو بود. آسیب‌هایی که در جریان جنگ ۴۰روزه به زیرساخت‌های تولید گاز کشور وارد شد نیز ظرفیت تولید را کاهش داد؛ درنتیجه موضوع بهینه‌سازی و کاهش مصرف دیگر یک انتخاب نیست، بلکه برای همه بخش‌ها اعم از خانگی، صنعتی و تجاری به نوعی الزام تبدیل شده است.
اعوانی افزود: هر اقدامی که در استان تهران انجام شود، در کل کشور رقم بزرگی می‌شود و می‌تواند از افت فشار و قطع گاز، که به احتمال زیاد امسال از چالش‌های شرکت ملی گاز است، جلوگیری کند. به همین دلیل، سعی کرده‌ایم از ابتدا امسال اقدام‌های خود را با شدت بیشتری دنبال کنیم که از مهم‌ترین آن‌ها استفاده گسترده‌تر از ظرفیت شرکت‌های کارور است.
وی گفت: حدود ۸ تا ۹ شرکت کارور وارد مذاکره شده‌اند و قرارداد همکاری امضا شده است. براساس این قراردادها، پیش‌بینی می‌شود در مرحله نخست حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب کاهش مصرف گاز در استان تهران محقق شود و با توجه به اینکه شرکت‌های کاربر بیشتری برای ورود به این حوزه اعلام آمادگی کرده‌اند، پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان امسال این رقم حدود ۲ برابر شود.
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران تأکید کرد: این مقدار صرفه‌جویی در استان تهران و اجرای برنامه‌های مشابه در دیگر استان‌ها می‌تواند درمجموع اقدامی مؤثر برای جلوگیری از کمبود گاز در کشور و همچنین پیشگیری از افت فشار و قطع گاز احتمالی در دیگر نقاط باشد.