به گزارش شانا در نقشه جهانی انرژی؛ ایران همواره از قطب‌های اصلی تولید به‌شمار می‌رود، اما آمارهای اخیر پرده از واقعیتی نگران‌کننده برمی‌دارد که امنیت اقتصادی کشور را تحت‌الشعاع قرار داده است. براساس پژوهش‌های بین المللی که وضعیت ۱۷۱ کشور را در دو دهه گذشته رصد کرده‌اند، ایران در صدر فهرست کشورهایی قرار دارد که با افزایش «شدت مصرف انرژی» روبه‌رو بوده‌اند. این یعنی در حالی که جهان به سمت بهره‌وری و استفاده هوشمندانه از منابع حرکت می‌کند، در ایران، سرعت هدررفت انرژی از سرعت تولید و توسعه پیشی گرفته است.
زیرساخت‌های راهبردی انرژی در منطقه پارس جنوبی، اواخر پارسال هدف حمله‌های تخریبی دشمن قرار گرفت تا پایداری شبکه گاز کشور در آستانه سال نو به چالش کشیده شود. هرچند از همان دقیقه‌های ابتدایی، چرخ‌های بازسازی با تکیه بر دانش بومی به حرکت درآمد، اما واقعیت‌های فنی نشان می‌دهد بازسازی برخی از این آسیب‌ها به ظرفیت پیش از بحران، ممکن است زمان‌بر باشد. این وقفه در تولید، در کنار ناترازی‌های پیشین، کشور را در وضعیتی قرار داده که مدیریت «تقاضا» به تنهایی راهگشا نیست و باید به سمت «جراحی رفتار مصرفی» حرکت کرد.
اهمیت تاب‌آوری زیرساختی
ساختار توزیع گاز در ایران بر پایه یک تقسیم‌بندی سه‌گانه است: بخش خانگی، نیروگاه‌ها و صنایع، هرکدام یک‌سوم از کل گاز تولیدی را به خود اختصاص می‌دهند. با این حال، پیوستگی شدید این سه بخش به یکدیگر، پاشنه آشیل شبکه انرژی است. از آنجا که بیش از ۸۰ درصد نیروگاه‌های برق کشور گازسوز هستند، هرگونه فشار اضافی در بخش خانگی، به طورمستقیم سبب قطع جریان سوخت به نیروگاه‌ها یا صنایع مولد می‌شود. نتیجه این فرآیند، نه تنها تاریکی و خاموشی، بلکه توقف چرخ تولید، بیکاری و ضربه به معیشت ملی است.
راهبردی که تحت عنوان «مردمی‌سازی انرژی» مطرح شده، فراتر از یک توصیه اخلاقی برای کم مصرف کردن است. این رویکرد به‌معنای درک پیوند میان «دمای اتاق» و «بقای صنعت» است. در شرایطی که تأسیسات راهبردی کشور زیر فشار بازسازی قرار دارند، هر کنش کوچک در محیط خانه، از نصب درزگیرهای ساده تا رعایت دمای آسایش، یک اقدام پدافندی به‌شمار می‌آید.
واقعیت این است که در نبردهای نوین، «تاب‌آوری زیرساختی» به اندازه توان نظامی اهمیت دارد. ایرانِ امروز برای عبور از گردنه ناترازی و ترمیم زخم‌های واردشده به بدنه پارس جنوبی، نیازمند یک میثاق ملی است؛ میثاقی که در آن شهروندان نه به‌عنوان مصرف‌کننده صرف، بلکه به عنوان حامیان تولید و مدافعان ثروت ملی در برابر هدررفت منابع، نقش‌آفرینی کنند. پیروزی در این جبهه، تنها با ابزارهای فنی میسر نیست، بلکه به اراده‌ای جمعی برای تغییر رتبه ایران در فهرست جهانی شدت مصرف انرژی گره خورده است.