به گزارش شانا، دهه فجر ۱۴۰۴ برای بخش پایین‌دست صنعت نفت؛ صنایع گاز، پالایش و پتروشیمی با بهره‌برداری مجموعه‌ای از طرح‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای همراه شد؛ طرح‌هایی که با هدف افزایش کیفی فرآورده‌ها، توسعه زیرساخت‌های انتقال، پایداری سوخت‌رسانی در سراسر کشور و تقویت زنجیره ارزش اجرا شده‌اند. این پروژه‌ها که بخشی از برنامه‌های وزارت نفت برای تداوم توسعه، تقویت تولید، افزایش خدمت‌رسانی به مردم، کاهش خام‌فروشی و افزایش تاب‌آوری شبکه تأمین انرژی کشور به‌شمار می‌رود، اکنون عملیاتی شده‌اند و زمینه‌ساز ارتقای توان عملیاتی و اقتصادی صنعت نفت خواهند بود. در ادامه این گزارش با مروری کوتاه به مهم‌ترین طرح‌ها و پروژه‌های به بار نشسته همزمان با چهل‌وهفتمین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی در بخش پایین‌دستی صنعت نفت به‌عنوان بازوی پرتوان، خدمت‌رسان و موتور محرکه و ارزش‌آفرین صنعت می‌پردازیم.
بهره‌برداری از ۸۳ هزار میلیارد ریال پروژه گازرسانی
همزمان با ایام دهه فجر، صنعت گاز کشور شاهد شکوه خدمت‌رسانی با بهره‌برداری از ۳۱۴۳ طرح راهبردی بود که با تمرکز بر عدالت اجتماعی و پایداری انرژی در مدار تولید قرار گرفتند. با اجرای این پروژه‌ها با اعتباری بیش از ۸۳ هزار میلیارد ریال، چتر گازرسانی بر فراز ۳۷۸ روستا، یک شهر و ۲۷۶۲ واحد صنعتی دیگر گسترده شد و ۲ خط لوله انتقال گاز نیز به بهره‌برداری رسیدند.
همچنین عملیات اجرایی بخش دیگری از طرح‌های توسعه‌ای شامل گازرسانی به ۲۴۹ روستا و ۹۸ واحد صنعتی و یک خط لوله انتقال گاز نیز با هزینه‌ای بالغ بر ۴۱ هزار میلیارد ریالی آغاز شد تا روند محرومیت‌زدایی و حمایت از تولید با شتابی مضاعف تداوم یابد.
در توسعه شریان‌های حیاتی نیز بهره‌برداری رسمی از ۸۳۲ کیلومتر خطوط سراسری انتقال گاز با سرمایه‌گذاری کلان ۷۳۱ میلیون یورو تحولی راهبردی در پایداری شبکه سراسری ایجاد کرده است. این دستاورد بزرگ با افتتاح ۶ واحد توربوکمپرسور در ایستگاه‌های تقویت فشار «دهشیر ۸»، «برازجان ۶» و «اردستان ۸» با ارزش ۱۹۱ میلیون یورو همراه شده است که نقش تعیین‌کننده‌ای در تقویت توان انتقال گاز کشور ایفا می‌کنند.
از سویی دیگر نگاه هوشمندانه به آینده انرژی با آغاز عملیات اجرایی ۱۰۴ کیلومتر خطوط سراسری انتقال گاز به ارزش ۱۴۰ میلیون یورو، ۲۱ نقطه ایستگاه اندازه‌گیری به ارزش ۲۵ میلیون یورو و توسعه ذخیره‌سازی گاز طبیعی در گنبد نمکی نصرآباد کاشان با سرمایه‌گذاری ۳۲۰ میلیون یورو، نویدبخش مدیریت پایدار منابع در فصول سرد سال است.
تکمیل زنجیره پایداری گاز
همسو با تداوم توسعه شبکه انتقال گاز کشور، نیروگاه خورشیدی ۲۵۰ کیلوواتی ایستگاه قم ۲، پروژه طراحی، ساخت و بهره‌برداری سامانه حذف پیک سیگنالر معیوب در شرایط حین سرویس، تغییر کلاس خط ۳۶ اینچ سوم تهران، پروژه‌های حفاظت الکترونیک تأسیسات تقویت فشار گاز در پارچین، ساوه و قم، خرید، نصب و راه‌اندازی سیستم حفاظت الکترونیک تأسیسات تقویت فشار گاز سمنان و احداث دیوار بتنی تأسیسات ری در این ایام در منطقه ۳ عملیات انتقال گاز ایران بهره‌برداری شدند.
در همین مسیر و به‌منظور تقویت امنیت شریان‌های حیاتی، پروژه سیستم‌های حفاظتی – الکترونیکی ایستگاه‌های مخابراتی خط ۴۸ اینچ شمال – شمال شرق کشور، دیجیتال‌سازی مرکز تلفن منطقه و پروژه حفاظت الکترونیک تأسیسات تقویت فشار گاز دشت در منطقه ۴ عملیات انتقال گاز ایران و ساختمان اداری نوساز و راه‌اندازی پروژه مانیتورینگ Flow Computerهای ناحیه سوخت‌رسانی در تأسیسات تقویت فشار گاز در منطقه ۵ عملیات انتقال گاز ایران عملیاتی شدند.
توسعه زیرساخت‌ها در پالایشگاه گاز ایلام
پالایشگاه گاز ایلام نیز در امتداد توسعه شبکه‌های انتقال و تقویت زیرساخت‌های کلان گازرسانی در کشور، همزمان با ایام دهه فجر با بهره‌برداری از ۶ طرح راهبردی به ارزش ۷۱۷ میلیارد و ۷۰۹ میلیون ریال، زنجیره پایداری تولید و امنیت انرژی را تقویت کرد. این اقدام‌ها شامل بهینه‌سازی پست برق با اعتبار ۴۴۷ میلیارد و ۶۷۵ میلیون ریال، نوسازی سامانه حفاظت الکترونیک با ۱۰۰ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری و اجرای هشت کیلومتر کابل‌کشی فیبر نوری، بهسازی محوطه ۱۳ هزار مترمربعی شوتینگ گوگرد با هزینه ۷۹ میلیارد ریال، ساخت واریانت دکل برق با ۵۴ میلیارد و ۹۱۹ میلیون ریال و تکمیل سوله نیتروژن با اعتبار ۳۶ میلیارد ریال است.
عملیات اجرایی و بهره‌برداری از ۱۳ پروژه در پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد
پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد هم با اختصاص سرمایه‌ای بالغ بر ۲۹ هزار میلیارد ریال، عملیات اجرایی و بهره‌برداری از ۱۳ پروژه راهبردی را آغاز کرد. در صدر این اقدام‌ها، طرح محیط زیستی بازیابی گاز کربنیک با سرمایه‌گذاری ۲۶ هزار میلیارد ریالی با مشارکت بخش خصوصی قرار دارد که در کنار پروژه بازیابی کامل آب‌های خروجی، گامی بلند برای ارتقای استانداردهای سبز در شمال شرق کشور به‌شمار می‌آید.
۱۰ طرح فنی نیز در بخش عملیاتی ازجمله پایان تعمیرات اساسی توربین‌های تزریق گاز واحد ذخیره‌سازی، نوسازی پوشش خطوط آب‌رسانی و استقرار سامانه‌های نوین حفاظتی در حوزه پدافند غیرعامل به بهره‌برداری رسیدند.
ارتقای کیفی نفت‌گاز پالایشگاه شیراز
طرح ارتقای کیفی نفت‌گاز پالایشگاه شیراز (DHT) ازجمله طرح‌های مهم پالایشگاه شیراز است که در دهه فجر با فرمان مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری به‌صورت ویدئوکنفرانسی به بهره‌برداری رسید. این طرح با ظرفیت تبدیل ۲۶ هزار بشکه در روز نفت‌گاز معمولی به نفت‌گاز یورو با مجموع سرمایه‌گذاری ۱۸۳ میلیون یورو اجرا شد که با کاهش گوگرد محصول نفت‌گاز از ۷ هزار پی‌پی‌ام به ۱۰ پی‌پی‌ام، از ورود روزانه ۲۰ تن گوگرد به محیط زیست جلوگیری می‌کند.
واحد کیفی‌سازی نفت‌گاز پالایشگاه شیراز (DHT) هیدروژنی دارد که با حذف ناخالصی‌ها، به‌ویژه گوگرد و ترکیبات نیتروژنی، نفت‌گاز را به استانداردهای جهانی یورو ۵ می‌رساند، همچنین این واحد از نظر محیط زیستی و اقتصادی اهمیت بالایی دارد، زیرا نفت‌گاز تولیدی در این واحد مطابق با استانداردهای بین‌المللی (یورو ۵) است و سبب افزایش کارایی موتور می‌شود.
فاز دوم واحد بازیافت گوگرد پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس
فاز دوم واحد بازیافت گوگرد پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس همزمان با دهه فجر به بهره‌برداری رسید، این واحد بازیافت گوگرد دارای ظرفیت تولید روزانه ۸۰ تن گوگرد جامد است که افزون بر ایجاد ارزش افزوده، منافع اقتصادی قابل‌توجهی را برای شرکت به همراه دارد، همچنین فاز دوم واحد بازیافت گوگرد پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس نقش مؤثری در پیشگیری از آلایندگی دارد و از سوزاندن کامل گازهای اسیدی جلوگیری می‌کند.
بهره‌برداری از ۸ واحد زیربنایی پالایشگاه اصفهان
هشت واحد زیربنایی پالایشگاه اصفهان با هدف ارتقای استانداردهای محیط زیستی و تقویت جایگاه پالایشگاه اصفهان در تأمین پایدار فرآورده‌های نفتی کشور به‌صورت آزمایشی راه‌اندازی شدند.
این واحدها شامل واحدهای تصفیه آب صنعتی، واحد گاززدا و پمپ‌های آب تغذیه بویلر، دیگ‌های بخار جدید، واحد «De-Oiling» واحدهای تصفیه آب‌های Oily و Non-Oily، واحد هوای فشرده و ابزار دقیق و واحد تولید نیتروژن با حضور جمعی از مدیران پالایشگاه و مسئولان استانی با هدف افزایش ظرفیت تولید، بهبود کیفیت فرآیندها، کاهش مصرف آب و انرژی و ارتقای شاخص‌های زیست‌محیطی عملیاتی شدند.
صدور آنی کارت سوخت
صدور آنی کارت هوشمند سوخت ازجمله طرح‌های مهم شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران است که با هدف کاهش هزینه‌های ملی، امنیت پایدار سوخت‌رسانی و صرفه‌جویی در زمان و هزینه متقاضیان کارت سوخت در دهه فجر امسال به بهره‌برداری رسید. در این طرح، با تکیه بر توان فنی داخلی و تلاش شبانه‌روزی کارکنان سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، امکان تولید و تحویل آنی کارت هوشمند سوخت برای متقاضیان در کشور فراهم شده و صدور آنی کارت سوخت با ثبت‌نام و مراجعه غیرحضوری به سامانه fcs.niopdc.ir به‌طور کامل الکترونیکی انجام می‌شود.
بهره‌برداری از طرح صدور آنی کارت سوخت سبب می‌شود فرآیند انتظار متقاضیان برای دریافت کارت که پیش از این با استفاده از روش‌های قدیمی مانند مراجعه به دفاتر پلیس+۱۰، ۶۰ روز زمان می‌برد، اکنون به ۲۴ ساعت رسیده است.
اتصال نیروگاه تابان به شبکه خطوط لوله
طرح اتصال نیروگاه سیکل ترکیبی تابان به شبکه خطوط لوله فرآورده‌های نفتی ازجمله طرح‌ها مهم شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران است که به‌منظور افزایش زیرساخت‌های سوخت‌رسانی کشور، پایداری تأمین سوخت و رفع ناترازی برق در منطقه با تکیه بر توان مهندسان داخلی به طول مسیر خط لوله سوخت‌رسانی ۴ هزار و ۲۰۰ متر وارد مدار شد.
پیش از اجرای طرح انتقال سوخت از طریق خط لوله، تأمین سوخت نیروگاه‌ها به‌صورت ریلی و جاده‌ای انجام می‌شد که این شیوه افزون بر افزایش احتمال بروز حوادث، زمینه خروج بخشی از سوخت در فرآیند انتقال و انحراف آن از چرخه رسمی توزیع را نیز فراهم می‌کرد. نیروگاه تابان در مجاورت نیروگاه سیکل ترکیبی و نیروگاه شیرکوه یزد قرار دارد و با راه‌اندازی خط لوله سوخت‌رسانی، زنجیره تأمین انرژی جنوب شرق کشور به‌صورت پایدار و ایمن تقویت می‌شود.
فاز دوم پتروشیمی بوشهر
فاز دوم پتروشیمی بوشهر شامل واحدهای الفین، منواتیلن گلایکول و یوتیلیتی آفسایت، سه‌شنبه، ۱۴ بهمن با سرمایه‌گذاری مجموع یک میلیارد دلار، به فرمان رئیس‌جمهوری بهره‌برداری شد. واحد الفین با ظرفیت سالانه ۱۰۹۰ هزار تن و سرمایه‌گذاری ۶۰۴ میلیون دلار برای تولید اتیلن و پلی‌اتیلن‌ها ساخته شده که برای ۶۸۸ نفر اشتغال‌زایی مستقیم داشته است.
همچنین واحد منواتیلن گلایکول (MEG) با ظرفیت ۵۵۴ هزار تن و سرمایه‌گذاری ۴۵۶ میلیون دلار برای استفاده در پلی‌استرها و ضدیخ اجرا شده و برای ۳۱۷ نفر اشتغال‌زایی مستقیم دارد.
حذف کامل مشعل در پتروشیمی زاگرس
طرح نوآورانه حذف کامل مشعل در پتروشیمی زاگرس نیز سه‌شنبه، ۱۴ بهمن با فرمان رئیس‌جمهوری در حضور حسن عباس‌زاده، مدیرعامل شرکت پتروشیمی به بهره‌برداری رسید؛ شرکت پتروشیمی زاگرس با اجرای موفق پروژه بازیافت گازهای مشعل و راه‌اندازی واحد پیشرفته پی‌اس‌ای، توانست برای نخستین بار در کشور فرآیند تولید متانول بدون اتلاف گاز و بدون مشعل را محقق کند.
تجهیزات این واحد که به‌طور کامل از سوی توان مهندسی و متخصصان داخلی طراحی، ساخته و نصب شده است، با تبدیل گازهای ارسالی به مشعل به ترکیبات ارزشمند شامل هیدروژن با خلوص بالا (۹۹.۹۸ درصد) و گازهای غنی از CO و CO₂، امکان استفاده دوباره از آن‌ا را در فرآیند تولید فراهم می‌کند.
هفتمین خط واحد نساجی پتروشیمی شهید تندگویان
پتروشیمی شهید تندگویان با راه‌اندازی موفقیت‌آمیز هفتمین خط تولید نخ پلی‌استر با تکیه بر توان داخلی در شرایط تحریم اقتصادی، توانست ظرفیت تولید خود را به ۸۸ درصد ظرفیت اسمی برساند؛ این دستاورد که پس از سال‌ها توقف در توسعه حاصل شده است، گامی کلیدی برای دستیابی به ظرفیت کامل تولید و افزایش بهره‌وری، پایداری تولید و توسعه ظرفیت‌های عملیاتی شرکت به‌شمار می‌رود.